مادربزرگ‌ها تمام قصه‌ها را بلدند!
او مادربزرگ همه ما بود. همه ما پسرکان و دخترکان متولد دهه ۱۳۵۰ که در عصر جمعه‌های سرد و بی‌روح دهه ۷۰ از صف نفت و روغن و مرغ یک ساعتی مرخصی می‌گرفتند تا جایی در در و همسایه تلویزیون ۱۴ اینچ سیاه‌وسفید گیر بیاورند و قصه پرغصه خود را در قامت مجید ببینند و یکی‌به‌دو کردن‌هایش با بی‌بی که تمام مشخصات مادران قدیم و مادربزرگ‌های تمام تاریخ این مملکت را يک‌جا با خود داشت.
او مادربزرگ همه ما بود، با همان تفکرات خاص خودش که کتاب خواندن و شعر گفتن هیچ جایی در آن میان نداشت و همه‌چیز در درس خواندن و کمک حال اهل خانه شدن و خرج نتراشیدن برای بزرگ‌ترها خلاصه می‌شد و آن‌ها هم از صبح علی‌الطلوع تا پاسی از شب در گوشه‌گوشه خانه و حیاط سرشان به کاری گرم باشد و بپزند و بشویند و تمیزکاری کنند و اوقات بیکاری و تفریح‌شان هم به ترشی انداختن و سبزی خرد کردن و خشک کردن و ماست و پنیر زدن می‌گذشت. دست‌هایی که همواره در کار بود تا شکم یک ایل بچه سیر شود و از گشنگی در و دیوار را نخورند، هرچند که به قول مجید آن چیزهایی که به اسم غذا به ناف‌شان بسته می‌شد کمتر نشانی از ویتامین و پروتئین با خود داشت و فقط به درد پر کردن خندق بلا می‌خورد و لاغیر!
این‌چنین است که بعد از مرگش کیومرث پوراحمد در مجله «فیلم» مطلب «چو بوی گل به کجا رفتی؟» را می‌نویسد و هوشنگ گلمکانی او را با بی‌بی خود مشابه می‌داند و خوانندگان هریک در گوشه خاطرات‌شان آن را با مادربزرگی، عمه‌ای، خاله‌ای کسی معادل و هم‌ارز می‌دانند و تمام خاطرات باز رفته جلوی چشم‌شان رژه می‌رود.
قصه‌های مجید (کیومرث پوراحمد) شاید عمیق‌ترین، مهم‌ترین و دیگرگونه‌ترین رابطه نوه و مادربزرگ تصویرشده در تاریخ سینما و تلویزیون ایران باشد. یک رابطه از سر ناچاری و استیصال و جبر زمانه که دیدن لحظه‌لحظه‌اش مخاطب را به چالش می‌کشد، چرا که مجید و بی‌بی از بد روزگار به پست هم خورده‌اند در حالی که همه نوه‌ها از دیدن گاه‌وبی‌گاه مادربزرگ و ساعتی نشستن پای قصه‌هایش خاطراتی فراموش‌نشدنی دارند. اما مجید نگون‌بخت با مرگ زودهنگام پدر و مادرش حالا سربار بی‌بی‌ست در حالی که فاصله سنی زیاد و فقر مالی شرایط بغرنجی را در این همزیستی جبری ایجاد می‌کند. ولی دو طرف باید بسوزند و بسازند و به جای لذت بردن از وجود یکدیگر، تحمل را سرلوحه زندگی قرار دهند، در حالی که در شرایط پیش‌آمده کوچک‌ترین تقصیری متوجه هیچ‌کدام نیست. بی‌بی که آردهایش را بیخته و الک‌هایش را آویخته، به جای آن که در سال‌های آخر عمر پاهایش را دراز کند و استراحت کرده و از زندگی لذت ببرد، وظیفه تربیت نوه‌اش را به عهده گرفته که بنا به اقتضای سنی و شرایط زمانه سر پرسودایی دارد و دلش می‌خواهد میگو بخورد، کتاب بخواند، لباس‌های متنوع و شیک بپوشد و مهم‌تر از همه اطرافیان درکش کنند. در حالی که بی‌بی پیرزنی سنتی‌ست که نه بلد است میگو بپزد و بخورد و نه اصلاً دوستش دارد و به زعم او میگو اصلاً نجس است و غیرخوراکی و حتی تمایل شدید مجید برای از سر گذراندن این تجربه را به شکمو بودن و گدایی کردن و آبروبری تعبیر می‌کند. پول دادن مجید برای خرید کتاب را دور ریختن پول و هدر دادن آن تلقی می‌کند و شاعری‌اش را جنون خطاب می‌کند. او بلد است خاگینه و اشکنه درست کند، مواظب سرما نخوردن مجید باشد اما انتظار یک تربیت مدرن از او داشتن بیهوده است. این‌چنین می‌شود که بخش بیشتر سریال صرف تصویر کردن دنیای به‌شدت متفاوت و نگاه‌های متضاد این دو می‌شود و استیصال و نم اشکی از بی‌بی و گاه حتی فحش و نفرین بر بخت و اقبال و از آن سوی بغض تمام‌نشدنی مجید و خفه شدن استعدادهایش و پر شدن و خالی نشدن چشمانش از اشکی که هیچ‌وقت پایین نمی‌آید و چشم دوختن به افق و باز تکرار بلندپروازی و باز کردن باب شوخی و خنده با بی‌بی و توضیح مکرر کارهای کودکانه‌اش!
یا در شب یلدا (کیومرث پوراحمد) که از اصفهان برای دیدن فرزند تنهاشده‌اش رنج سفر به تهران را به جان می‌خرید تا چند روزی مونسش باشد و برایش قیمه پلو سوغاتی ببرد و چهارتا نصیحت مادرانه هم کنار سفره برای پسرش بغل دوغ و سبزی بچیند. مادران و مادربزرگ‌هایی که انگار نسل‌شان سال‌ها پیش منقرض شد.
دیدگاه‌ها
دیدگاه‌ها باید به فارسی نوشته شوند (نام لاتین فیلم‌ها مجاز است). اولین دیدگاه هر کاربر پس از بررسی منتشر می‌شود. اگر کسی به دیدگاه شما پاسخ دهد، در حساب کاربری‌تان اعلان می‌گیرید.
برای نوشتن دیدگاه وارد حساب کاربری خود شوید. ورود با شماره‌ی موبایل است و رمز لازم ندارد.
ورود / عضویتهنوز دیدگاهی نوشته نشده است.